{"id":7264,"date":"2025-04-17T15:26:25","date_gmt":"2025-04-17T08:26:25","guid":{"rendered":"https:\/\/fkam.id\/?p=7264"},"modified":"2025-04-17T15:26:25","modified_gmt":"2025-04-17T08:26:25","slug":"tiga-golongan-manusia-setelah-ramadhan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dev.fkam.id\/?p=7264","title":{"rendered":"Tiga Golongan Manusia Setelah Ramadhan"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-center has-medium-font-size\">Oleh: <strong>Departemen Dakwah, Pendidikan dan Advokasi FKAM<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-medium-font-size\"><strong>Khutbah Pertama<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0625\u0650\u0646\u064e\u0651 \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0645\u0652\u062f \u0644\u0644\u0647\u0650 \u0646\u064e\u062d\u0652\u0645\u064e\u062f\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0646\u064e\u0633\u0652\u062a\u064e\u0639\u0650\u064a\u0646\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0646\u064e\u0633\u0652\u062a\u064e\u063a\u0652\u0641\u0650\u0631\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0646\u064e\u0639\u064f\u0648\u0630\u064f \u0628\u0650\u0627\u0644\u0644\u0647\u0650 \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0634\u064f\u0631\u064f\u0648\u0631\u0650 \u0623\u064e\u0646\u0652\u0641\u064f\u0633\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0648\u064e\u0645\u0650\u0646\u0652 \u0633\u064e\u064a\u0650\u0651\u0626\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0623\u064e\u0639\u0652\u0645\u064e\u0627\u0644\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0645\u064e\u0646\u0652 \u064a\u064e\u0647\u0652\u062f\u0650\u0647\u0650 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064f \u0641\u064e\u0644\u0627 \u0645\u064f\u0636\u0650\u0644\u064e\u0651 \u0644\u064e\u0647\u064f \u0648\u064e\u0645\u0652\u0646\u0652 \u064a\u064e\u0636\u0652\u0644\u064f\u0644\u064f \u0641\u064e\u0644\u064e\u0627 \u0647\u064e\u0627\u062f\u0650\u064a\u064e \u0644\u064e\u0647\u064f \u0648\u064e\u0623\u064e\u0634\u0652\u0647\u064e\u062f\u064f \u0623\u064e\u0646\u0652 \u0644\u0627 \u0625\u0650\u0644\u064e\u0647\u064e \u0625\u0650\u0644\u064e\u0651\u0627 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064f \u0648\u064e\u062d\u0652\u062f\u064f\u0647\u064f \u0644\u0627 \u0634\u064e\u0631\u0650\u064a\u0643\u064e \u0644\u064e\u0647\u064f \u0648\u064e\u0623\u064e\u0634\u0652\u0647\u064e\u062f\u064f \u0623\u064e\u0646\u064e\u0651 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064e\u0627\u064b \u0639\u064e\u0628\u0652\u062f\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0631\u064e\u0633\u064f\u0648\u0644\u064f\u0647\u064f \u0627\u064e\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064f\u0645\u064e\u0651 \u0635\u064e\u0644\u0650\u0651 \u0648\u064e\u0633\u064e\u0644\u0650\u0651\u0645\u0652 \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0646\u064e\u0628\u0650\u064a\u0650\u0651\u0646\u064e\u0627 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064d \u0648\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0622\u0644\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0635\u064e\u062d\u0652\u0628\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0645\u064e\u0646\u0652 \u062a\u064e\u0628\u0650\u0639\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0628\u0650\u0625\u0650\u062d\u0652\u0633\u064e\u0627\u0646\u064d \u0625\u0650\u0644\u064e\u0649 \u064a\u064e\u0648\u0652\u0645\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0642\u0650\u064a\u064e\u0627\u0645\u064e\u0629\u0650 \u0623\u064e\u0645\u064e\u0651\u0627 \u0628\u064e\u0639\u0652\u062f\u064f<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0639\u0650\u0628\u064e\u0627\u062f\u064e \u0627\u0644\u0644\u0647\u0650 \u0623\u064f\u0648\u0652\u0635\u0650\u064a\u0652\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0646\u064e\u0641\u0652\u0633\u0650\u064a\u0652 \u0628\u0650\u062a\u064e\u0642\u0652\u0648\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647\u0650 \u0639\u064e\u0632\u064e\u0651 \u0648\u064e\u062c\u064e\u0644\u064e\u0651 \u062d\u064e\u064a\u0652\u062b\u064f \u0642\u064e\u0627\u0644\u064e:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u064a\u064e\u0627 \u0623\u064e\u064a\u064f\u0651\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e \u0622\u0645\u064e\u0646\u064f\u0648\u0627 \u0627\u062a\u064e\u0651\u0642\u064f\u0648\u0627 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064e \u062d\u064e\u0642\u064e\u0651 \u062a\u064f\u0642\u064e\u0627\u062a\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0644\u0627\u064e \u062a\u064e\u0645\u064f\u0648\u0652\u062a\u064f\u0646\u064e\u0651 \u0625\u0650\u0644\u0627\u064e\u0651 \u0648\u064e\u0623\u064e\u0646\u0652\u062a\u064f\u0645\u0652 \u0645\u064f\u0651\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u064f\u0648\u0652\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u064a\u064e\u0627 \u0623\u064e\u064a\u064f\u0651\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u0650\u064a\u0646\u064e \u0622\u0645\u064e\u0646\u064f\u0648\u0627 \u0627\u062a\u064e\u0651\u0642\u064f\u0648\u0627 \u0627\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064e \u0648\u064e\u0642\u064f\u0648\u0644\u064f\u0648\u0627 \u0642\u064e\u0648\u0652\u0644\u064b\u0627 \u0633\u064e\u062f\u0650\u064a\u062f\u064b\u0627 \u064a\u064f\u0635\u0652\u0644\u0650\u062d\u0652 \u0644\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0623\u064e\u0639\u0652\u0645\u064e\u0627\u0644\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0648\u064e\u064a\u064e\u063a\u0652\u0641\u0650\u0631\u0652 \u0644\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0630\u064f\u0646\u064f\u0648\u0628\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0645\u064e\u0646\u0652 \u064a\u064f\u0637\u0650\u0639\u0650 \u0627\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064e \u0648\u064e\u0631\u064e\u0633\u064f\u0648\u0644\u064e\u0647\u064f \u0641\u064e\u0642\u064e\u062f\u0652 \u0641\u064e\u0627\u0632\u064e \u0641\u064e\u0648\u0652\u0632\u064b\u0627 \u0639\u064e\u0638\u0650\u064a\u0645\u064b\u0627<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0623\u064e\u0645\u064e\u0651\u0627 \u0628\u064e\u0639\u0652\u062f<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Ma\u2019asyiral Muslimin, Jamaah Sholat Jum\u2019ah Rahimakumullah.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><em>Alhamdulillahirabbil \u2018alamiin<\/em>, puji syukur kita panjatkan ke hadirat Allah Subhanahu wa Ta\u2019ala yang senantiasa memberikan nikmat-Nya kepada kita. Di antaranya, terbukti Allah memudahkan kita mendatangi panggilan-Nya pada siang hari yang mulia ini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Shalawat dan salam, semoga Allah Subhanahu wa Ta\u2019ala senantiasa curahkan kepada baginda Nabi besar, Nabi Muhammad Shallallahu \u2018Alaihi wa Sallam, kepada keluarganya, para shahabatnya, serta ummatnya yang konsisten dan komitmen dengan sunnahnya. Aamiin ya Rabbal \u2018alamiin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Marilah kita meningkatkan keimanan dan ketaqwaan kita kepada Allah Subhanahu wa Ta\u2019ala, dengan menjalankan perintah-perintah-Nya dan menjauhi larangan-larangan-Nya.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Ma\u2019asyiral Muslimin, Jamaah Sholat Jum\u2019ah Rahimakumullah.<\/strong><strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Hari ini kita berada pada tanggal 19 Syawal 1446 Hijriah. Artinya, sudah 19 hari kita berpisah dengan bulan Ramadhan, bulan dimana kita banyak beramal kebaikan di dalamnya. Kemudian, satu pertanyaan yang harus tanyakan kepada diri kita, yakni bagaimana kondisi ibadah kita di bulan Syawal ini? Sebagai seorang Mukmin, hendaknya kita meningkatkan amal kebaikan pada bulan Syawal ini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Bulan Syawal dimaknai dengan bulan peningkatan. Sehingga seharusnya di bulan Syawal ini menjadi bulan meningkatnya kualitas amal kebaikan dan ketaatan manusia. Namun pada kenyataannya, manusia terbagi menjadi tiga golongan pasca bulan Ramadhan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Golongan Pertama,<\/strong> golongan manusia yang sebelum bulan Ramadhan adalah orang yang taat, kemudian ketika masuk bulan Ramadhan bertambah kebaikannya, mereka bersungguh-sungguh dalam melaksanakan berbagai macam kebaikan. Kemudian setelah selesai Ramadhan, mereka menjadi orang yang lebih baik lagi, istiqomah dalam setiap amal ibadah.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Maka, beruntunglah mereka. Karena di antara ciri-ciri seorang hamba yang amalan Ramadhannya diterima oleh Allah Subhanahu wa Ta\u2019ala, di antara tanda kebaikan kita diterima oleh Allah Subhanahu wa Ta\u2019ala, yaitu kebaikan tersebut berbuah pada kebaikan selanjutnya. Sehingga, setelah keluar dari bulan Ramadhan, masih mampu istiqomah dalam kebaikan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Al Imam Ibnu Katsir Rahimahullah menyebutkan:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">&nbsp;\u0645\u0650\u0646\u0652 \u062b\u064e\u0648\u064e\u0627\u0628\u0650 \u0627\u0644\u062d\u064e\u0633\u064e\u0646\u064e\u0629\u0650 \u0627\u0644\u062d\u064e\u0633\u064e\u0646\u064e\u0629\u064f \u0628\u064e\u0639\u0652\u062f\u064e\u0647\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u0645\u0650\u0646\u0652 \u062c\u064e\u0632\u064e\u0627\u0621\u0650 \u0627\u0644\u0633\u064e\u0651\u064a\u0650\u0651\u0626\u064e\u0629\u0650 \u0627\u0644\u0633\u064e\u0651\u064a\u0650\u0651\u0626\u064e\u0629\u064f \u0628\u064e\u0639\u0652\u062f\u064e\u0647\u064e\u0627<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u201cDi antara balasan kebaikan adalah kebaikan selanjutnya, dan di antara balasan kejelekan adalah kejelekan selanjutnya.\u201d (<em>Tafsir Al-Qur\u2019an Al-\u2018Azhim<\/em> karya Imam Ibnu Katsir Rahimahullah, 7:583).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Imam Hasan Al-Bashri Rahimahullah juga mengatakan, \u201cSesungguhnya di antara balasan amalan kebaikan ialah Allah mudahkan melaksanakan kebaikan setelahnya.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Ma\u2019asyiral Muslimin, Jamaah Sholat Jum\u2019ah Rahimakumullah.<\/strong><strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Semoga kita masuk golongan yang pertama ini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Kemudian, <strong>Golongan Kedua<\/strong> manusia pasca bulan Ramadhan adalah, golongan manusia yang sebelum bulan Ramadhan adalah orang-orang yang lalai, lalu ketika masuk bulan Ramadhan mereka kembali kepada Allah. Akan tetapi, setelah bulan Ramadhan selesai, mereka kembali seperti semula, mereka kembali lalai dan melakukan berbagai macam perbuatan dosa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Golongan kedua ini adalah mereka yang digambarkan oleh Allah di dalam Surah An Nahl Ayat 92:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0648\u064e\u0644\u064e\u0627 \u062a\u064e\u0643\u064f\u0648\u0652\u0646\u064f\u0648\u0652\u0627 \u0643\u064e\u0627\u0644\u064e\u0651\u062a\u0650\u064a\u0652 \u0646\u064e\u0642\u064e\u0636\u064e\u062a\u0652 \u063a\u064e\u0632\u0652\u0644\u064e\u0647\u064e\u0627 \u0645\u0650\u0646\u0652\u06e2 \u0628\u064e\u0639\u0652\u062f\u0650 \u0642\u064f\u0648\u064e\u0651\u0629\u064d \u0627\u064e\u0646\u0652\u0643\u064e\u0627\u062b\u064b\u0627\u06d7<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u201cDan janganlah kamu seperti seorang perempuan yang menguraikan benangnya yang sudah dipintal dengan kuat, menjadi cerai berai Kembali.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Seorang yang sudah berusaha menjadi orang yang baik di bulan Ramadhan dengan melakukan berbagai amal ibadah, akan tetapi setelah Ramadhan berlalu, kembali berbuat maksiat dan meningalkan ketaatan kepada Allah Subhanahu wa Ta\u2019ala. Sungguh, ini adalah golongan yang merugi. Dan semoga Allah menyelamatkan kita dari golongan yang kedua ini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Ma\u2019asyiral Muslimin, Jamaah Sholat Jum\u2019ah Rahimakumullah.<\/strong><strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Golongan Ketiga <\/strong>manusia pasca bulan Ramadhan adalah, golongan manusia yang sebelum Ramadhan, ketika Ramadhan, dan setelah Ramadhan tidak ada perubahan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Golongan ini adalah golongan manusia yang lalai, bergelimang dalam dosa, dan jauh dari Allah Subhanahu wa Ta\u2019ala. Mereka tidak mengetahui kemuliaan dari bulan Ramadhan, dan tidak mampu memanfaatkan kebaikan pada bulan Ramadhan. mereka digambarkan oleh Allah Subhaanhu wa Ta\u2019ala di dalam Surah Al-A\u2019raf Ayat 179:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0648\u064e\u0644\u064e\u0642\u064e\u062f\u0652 \u0630\u064e\u0631\u064e\u0623\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0644\u0650\u062c\u064e\u0647\u064e\u0646\u064e\u0651\u0645\u064e \u0643\u064e\u062b\u0650\u064a\u0652\u0631\u064b\u0627 \u0645\u0650\u0651\u0646\u064e \u0627\u0644\u0652\u062c\u0650\u0646\u0650\u0651 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0652\u0627\u0650\u0646\u0652\u0633\u0650\u06d6 \u0644\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0642\u064f\u0644\u064f\u0648\u0652\u0628\u064c \u0644\u064e\u0651\u0627 \u064a\u064e\u0641\u0652\u0642\u064e\u0647\u064f\u0648\u0652\u0646\u064e \u0628\u0650\u0647\u064e\u0627\u06d6 \u0648\u064e\u0644\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0627\u064e\u0639\u0652\u064a\u064f\u0646\u064c \u0644\u064e\u0651\u0627 \u064a\u064f\u0628\u0652\u0635\u0650\u0631\u064f\u0648\u0652\u0646\u064e \u0628\u0650\u0647\u064e\u0627\u06d6 \u0648\u064e\u0644\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0627\u0670\u0630\u064e\u0627\u0646\u064c \u0644\u064e\u0651\u0627 \u064a\u064e\u0633\u0652\u0645\u064e\u0639\u064f\u0648\u0652\u0646\u064e \u0628\u0650\u0647\u064e\u0627\u06d7 \u0627\u064f\u0648\u0644\u0670\u06e4\u0649\u0650\u0655\u0643\u064e \u0643\u064e\u0627\u0644\u0652\u0627\u064e\u0646\u0652\u0639\u064e\u0627\u0645\u0650 \u0628\u064e\u0644\u0652 \u0647\u064f\u0645\u0652 \u0627\u064e\u0636\u064e\u0644\u064f\u0651 \u06d7 \u0627\u064f\u0648\u0644\u0670\u06e4\u0649\u0650\u0655\u0643\u064e \u0647\u064f\u0645\u064f \u0627\u0644\u0652\u063a\u0670\u0641\u0650\u0644\u064f\u0648\u0652\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u201cSungguh, Kami benar-benar telah menciptakan banyak dari kalangan jin dan manusia untuk (masuk Neraka) Jahanam (karena kesesatan mereka). Mereka memiliki hati yang tidak mereka pergunakan untuk memahami (ayat-ayat Allah), dan memiliki mata yang tidak mereka pergunakan untuk melihat (ayat-ayat Allah), serta memiliki telinga yang tidak mereka pergunakan untuk mendengarkan (ayat-ayat Allah). Mereka seperti hewan ternak, bahkan lebih sesat lagi. Mereka itulah orang-orang yang lengah.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Akan tetapi, Allah Maha Menerima taubat. Bahkan, kepada golongan yang paling buruk pun Allah masih menerima taubat. Masih ada kesempatan untuk bertaubat, kembali kepada Allah selama ruh belum sampai di kerongkongan dan selama matahari belum terbit dari barat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Ma\u2019asyiral Muslimin, Jamaah Sholat Jum\u2019ah Rahimakumullah.<\/strong><strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Semoga risalah singkat ini mengingatkan kita untuk kembali meningkatkan amal ibadah kita. Semoga Allah Subhanahu wa T\u2019ala menerima amal kebaikan kita. Dan mudah-mudahan kita termasuk hamba yang mampu istiqomah dalam kebaikan. Aamiin ya Rabbal \u2018alamiin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u00a0 \u0623\u064e\u0642\u064f\u0648\u0652\u0644\u064f \u0642\u064e\u0648\u0652\u0644\u0650\u064a\u0652 \u0647\u0630\u0627 \u0648\u064e\u0623\u064e\u0633\u0652\u062a\u064e\u063a\u0652\u0641\u0650\u0631\u064f \u0627\u0644\u0644\u0647\u064e \u0644\u0650\u064a\u0652 \u0648\u064e\u0644\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0644\u0650\u0633\u064e\u0627\u0626\u0650\u0631\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0645\u064f\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0643\u064f\u0644\u0650\u0651 \u0630\u064e\u0646\u0652\u0628\u064d\u060c \u0641\u064e\u0627\u0633\u0652\u062a\u064e\u063a\u0652\u0641\u0650\u0631\u064f\u0648\u0652\u0647\u064f \u0625\u0650\u0646\u064e\u0651\u0647\u064f \u0647\u064f\u0648\u064e \u0627\u0644\u0652\u063a\u064e\u0641\u064f\u0648\u0652\u0631\u064f \u0627\u0644\u0631\u064e\u0651\u062d\u0650\u064a\u0652\u0645\u064f<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-medium-font-size\"><strong>Khutbah Kedua<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0645\u0652\u062f\u064f \u0644\u0644\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0635\u064e\u0651\u0644\u0627\u064e\u0629\u064f \u0648\u064e\u0627\u0644\u0633\u064e\u0651\u0644\u0627\u064e\u0645\u064f \u0639\u064e\u0644\u0649\u064e \u0631\u064e\u0633\u064f\u0648\u0652\u0644\u0650 \u0644\u0644\u0647 \u0648\u064e\u0639\u064e\u0644\u0649\u064e \u0622\u0644\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0635\u064e\u062d\u0652\u0628\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0645\u064e\u0646\u0652 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0627\u064e\u0647\u064f<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0639\u0650\u0628\u064e\u0627\u062f\u064e \u0627\u0644\u0644\u0647\u0650\u060c \u0623\u064f\u0648\u0652\u0635\u0650\u064a\u0652\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0646\u064e\u0641\u0652\u0633\u0650\u064a\u0652 \u0628\u0650\u062a\u064e\u0642\u0652\u0648\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647\u0650 \u0639\u064e\u0632\u064e\u0651 \u0648\u064e\u062c\u064e\u0644\u064e\u0651 \u062d\u064e\u064a\u0652\u062b\u064f \u0642\u064e\u0627\u0644\u064e \u062a\u064e\u0628\u064e\u0627\u0631\u064e\u0643\u064e \u0648\u064e\u062a\u064e\u0639\u064e\u0627\u0644\u064e\u0649\u060c \u0623\u064e\u0639\u064f\u0648\u0652\u0630\u064f \u0628\u0650\u0627\u0644\u0644\u0647\u0650 \u0645\u0650\u0646\u064e \u0627\u0644\u0634\u064e\u0651\u064a\u0652\u0637\u064e\u0627\u0646\u0650 \u0627\u0644\u0631\u064e\u0651\u062c\u0650\u064a\u0652\u0645\u0650:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u064a\u064e\u0627 \u0623\u064e\u064a\u064f\u0651\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e \u0622\u0645\u064e\u0646\u064f\u0648\u0627 \u0627\u062a\u064e\u0651\u0642\u064f\u0648\u0627 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064e \u062d\u064e\u0642\u064e\u0651 \u062a\u064f\u0642\u064e\u0627\u062a\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0644\u0627\u064e \u062a\u064e\u0645\u064f\u0648\u0652\u062a\u064f\u0646\u064e\u0651 \u0625\u0650\u0644\u0627\u064e\u0651 \u0648\u064e\u0623\u064e\u0646\u0652\u062a\u064f\u0645\u0652 \u0645\u064f\u0651\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u064f\u0648\u0652\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0625\u0650\u0646\u064e\u0651 \u0627\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064e \u0648\u064e\u0645\u064e\u0644\u064e\u0627\u0626\u0650\u0643\u064e\u062a\u064e\u0647\u064f \u064a\u064f\u0635\u064e\u0644\u064f\u0651\u0648\u0646\u064e \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0646\u064e\u0651\u0628\u0650\u064a\u0650\u0651\u060c \u064a\u064e\u0627 \u0623\u064e\u064a\u064f\u0651\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u0650\u064a\u0646\u064e \u0622\u0645\u064e\u0646\u064f\u0648\u0627 \u0635\u064e\u0644\u064f\u0651\u0648\u0627 \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0633\u064e\u0644\u0650\u0651\u0645\u064f\u0648\u0627 \u062a\u064e\u0633\u0652\u0644\u0650\u064a\u0645\u064b\u0627<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0627\u064e\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064f\u0645\u064e\u0651 \u0635\u064e\u0644\u0650\u0651 \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064d \u0648\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0622\u0644\u0650 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064d \u0643\u064e\u0645\u064e\u0627 \u0635\u064e\u0644\u064e\u0651\u064a\u0652\u062a\u064e \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0625\u0650\u0628\u0652\u0631\u064e\u0627\u0647\u0650\u064a\u0652\u0645\u064e \u0648\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0622\u0644\u0650 \u0625\u0650\u0628\u0652\u0631\u064e\u0627\u0647\u0650\u064a\u0652\u0645\u064e\u060c \u0625\u0650\u0646\u064e\u0651\u0643\u064e \u062d\u064e\u0645\u0650\u064a\u0652\u062f\u064c \u0645\u064e\u062c\u0650\u064a\u0652\u062f\u064c. \u0648\u064e\u0628\u064e\u0627\u0631\u0650\u0643\u0652 \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064d \u0648\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0622\u0644\u0650 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064d \u0643\u064e\u0645\u064e\u0627 \u0628\u064e\u0627\u0631\u064e\u0643\u0652\u062a\u064e \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0625\u0650\u0628\u0652\u0631\u064e\u0627\u0647\u0650\u064a\u0652\u0645\u064e \u0648\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0622\u0644\u0650 \u0625\u0650\u0628\u0652\u0631\u064e\u0627\u0647\u0650\u064a\u0652\u0645\u064e\u060c \u0625\u0650\u0646\u064e\u0651\u0643\u064e \u062d\u064e\u0645\u0650\u064a\u0652\u062f\u064c \u0645\u064e\u062c\u0650\u064a\u0652\u062f\u064c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0627\u0644\u0644\u0647\u064f\u0645\u064e\u0651 \u0627\u063a\u0652\u0641\u0650\u0631\u0652 \u0644\u0650\u0644\u0652\u0645\u064f\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e \u0648\u064e\u0627\u0644\u0645\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0645\u0624\u0652\u0645\u0650\u0646\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e \u0648\u064e\u0627\u0644\u0645\u0624\u0652\u0645\u0650\u0646\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0627\u0644\u0623\u064e\u062d\u0652\u064a\u064e\u0627\u0621\u0650 \u0645\u0650\u0646\u0652\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0623\u064e\u0645\u0652\u0648\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0625\u0650\u0646\u064e\u0651\u0643\u064e \u0633\u064e\u0645\u0650\u064a\u0652\u0639\u064c \u0642\u064e\u0631\u0650\u064a\u0652\u0628\u064c \u0645\u064f\u062c\u0650\u064a\u0652\u0628\u064f \u0627\u0644\u062f\u064e\u0651\u0639\u0652\u0648\u064e\u0629\u0650<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0627\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064f\u0645\u064e\u0651 \u0623\u064e\u0644\u0650\u0651\u0641\u0652 \u0628\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e \u0642\u064f\u0644\u064f\u0648\u0628\u0650\u0646\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u0623\u064e\u0635\u0652\u0644\u0650\u062d\u0652 \u0630\u064e\u0627\u062a\u064e \u0628\u064e\u064a\u0652\u0646\u0650\u0646\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u0627\u0647\u0652\u062f\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0633\u064f\u0628\u064f\u0644\u064e \u0627\u0644\u0633\u064e\u0651\u0644\u064e\u0627\u0645\u0650\u060c \u0648\u064e\u0646\u064e\u062c\u0650\u0651\u0646\u064e\u0627 \u0645\u0650\u0646\u064e \u0627\u0644\u0638\u064f\u0651\u0644\u064f\u0645\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0625\u0650\u0644\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0646\u064f\u0651\u0648\u0631\u0650\u060c \u0648\u064e\u062c\u064e\u0646\u0650\u0651\u0628\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0627\u0644\u0652\u0641\u064e\u0648\u064e\u0627\u062d\u0650\u0634\u064e \u0645\u064e\u0627 \u0638\u064e\u0647\u064e\u0631\u064e \u0645\u0650\u0646\u0652\u0647\u064e\u0627 \u0648\u064e\u0645\u064e\u0627 \u0628\u064e\u0637\u064e\u0646\u064e\u060c \u0648\u064e\u0628\u064e\u0627\u0631\u0650\u0643\u0652 \u0644\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0641\u0650\u064a \u0623\u064e\u0633\u0652\u0645\u064e\u0627\u0639\u0650\u0646\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u0623\u064e\u0628\u0652\u0635\u064e\u0627\u0631\u0650\u0646\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u0642\u064f\u0644\u064f\u0648\u0628\u0650\u0646\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u0623\u064e\u0632\u0652\u0648\u064e\u0627\u062c\u0650\u0646\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u0630\u064f\u0631\u0650\u0651\u064a\u064e\u0651\u0627\u062a\u0650\u0646\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u062a\u064f\u0628\u0652 \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0625\u0650\u0646\u064e\u0651\u0643\u064e \u0623\u064e\u0646\u0652\u062a\u064e \u0627\u0644\u062a\u064e\u0651\u0648\u064e\u0651\u0627\u0628\u064f \u0627\u0644\u0631\u064e\u0651\u062d\u0650\u064a\u0645\u064f\u060c \u0648\u064e\u0627\u062c\u0652\u0639\u064e\u0644\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0634\u064e\u0627\u0643\u0650\u0631\u0650\u064a\u0646\u064e \u0644\u0650\u0646\u0650\u0639\u064e\u0645\u0650\u0643\u064e \u0645\u064f\u062b\u0652\u0646\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e \u0628\u0650\u0647\u064e\u0627 \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0643\u064e\u060c \u0642\u064e\u0627\u0628\u0650\u0644\u0650\u064a\u0646\u064e \u0644\u064e\u0647\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u0623\u064e\u062a\u0650\u0645\u0650\u0645\u0652\u0647\u064e\u0627 \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e\u0627<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0631\u064e\u0628\u064e\u0651\u0646\u064e\u0627 \u0647\u064e\u0628\u0652 \u0644\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0623\u064e\u0632\u0652\u0648\u064e\u0627\u062c\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0648\u064e\u0630\u064f\u0631\u0650\u0651\u064a\u064e\u0651\u0627\u062a\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0642\u064f\u0631\u064e\u0651\u0629\u064e \u0623\u064e\u0639\u0652\u064a\u064f\u0646\u064d \u0648\u064e\u0627\u062c\u0652\u0639\u064e\u0644\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0644\u0650\u0644\u0652\u0645\u064f\u062a\u064e\u0651\u0642\u0650\u064a\u0646\u064e \u0625\u0650\u0645\u064e\u0627\u0645\u064b\u0627<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0627\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064f\u0645\u064e\u0651 \u0625\u0646\u064e\u0651\u0627 \u0646\u064e\u0633\u0652\u0623\u064e\u0644\u064f\u0643\u064e \u0627\u0644\u0647\u064f\u062f\u064e\u0649\u060c \u0648\u0627\u0644\u062a\u064f\u0651\u0642\u064e\u0649\u060c \u0648\u0627\u0644\u0639\u064e\u0641\u064e\u0627\u0641\u064e\u060c \u0648\u0627\u0644\u063a\u0650\u0646\u064e\u0649<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0631\u064e\u0628\u064e\u0651\u0646\u064e\u0627 \u0622\u062a\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0641\u0650\u064a \u0627\u0644\u062f\u064f\u0651\u0646\u0652\u064a\u064e\u0627 \u062d\u064e\u0633\u064e\u0646\u064e\u0629\u064b \u0648\u064e\u0641\u0650\u064a \u0627\u0644\u0652\u0622\u062e\u0650\u0631\u064e\u0629\u0650 \u062d\u064e\u0633\u064e\u0646\u064e\u0629\u064b \u0648\u064e\u0642\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0639\u064e\u0630\u064e\u0627\u0628\u064e \u0627\u0644\u0646\u064e\u0651\u0627\u0631\u0650<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0648\u064e\u0635\u064e\u0644\u064e\u0651\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064f \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0646\u064e\u0628\u0650\u064a\u0650\u0651\u0646\u064e\u0627 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064d \u0648\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0622\u0644\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0635\u064e\u062d\u0652\u0628\u0650\u0647\u0650 \u0648 \u064e\u0645\u064e\u0646\u0652 \u062a\u064e\u0628\u0650\u0639\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0628\u0650\u0625\u0650\u062d\u0652\u0633\u064e\u0627\u0646\u064d \u0625\u0650\u0644\u064e\u0649 \u064a\u064e\u0648\u0652\u0645\u0650 \u0627\u0644\u062f\u0651\u064a\u0652\u0646<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0648\u064e\u0622\u062e\u0650\u0631\u064f \u062f\u064e\u0639\u0652\u0648\u064e\u0627\u0646\u064e\u0627 \u0623\u064e\u0646\u0650 \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0645\u0652\u062f\u064f \u0644\u0644\u0647 \u0631\u064e\u0628\u0650\u0651 \u0627\u0644\u0652\u0639\u064e\u0627\u0644\u064e\u0645\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0639\u0650\u0628\u064e\u0627\u062f\u064e \u0627\u0644\u0644\u0647\u0650\u060c \u0625\u0650\u0646\u064e\u0651 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064e \u064a\u064e\u0623\u0652\u0645\u064f\u0631\u064f \u0628\u0650\u0627\u0644\u0639\u064e\u062f\u0652\u0644\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0625\u0650\u062d\u0652\u0633\u064e\u0627\u0646\u0650 \u0648\u064e\u0625\u0650\u064a\u062a\u064e\u0627\u0621\u0650 \u0630\u0650\u064a \u0627\u0644\u0642\u064f\u0631\u0652\u0628\u064e\u0649 \u0648\u064e\u064a\u064e\u0646\u0652\u0647\u064e\u0649 \u0639\u064e\u0646\u0650 \u0627\u0644\u0641\u064e\u062d\u0652\u0634\u064e\u0627\u0621\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0645\u064f\u0646\u0652\u0643\u064e\u0631\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0628\u064e\u063a\u0652\u064a\u0650 \u064a\u064e\u0639\u0650\u0638\u064f\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0644\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0651\u0643\u064f\u0645\u0652 \u062a\u064e\u0630\u064e\u0643\u064e\u0651\u0631\u064f\u0648\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0648\u064e\u0627\u0630\u0652\u0643\u064f\u0631\u064f\u0648\u0652\u0627 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064e \u0627\u0644\u0652\u0639\u064e\u0638\u0650\u064a\u0652\u0645\u064e \u0627\u0644\u0652\u062c\u064e\u0644\u0650\u064a\u0652\u0644\u064e \u064a\u064e\u0630\u0652\u0643\u064f\u0631\u0652\u0643\u064f\u0645\u0652\u060c \u0648\u064e\u0623\u064e\u0642\u0650\u0645\u0650 \u0627\u0644\u0635\u064e\u0651\u0644\u064e\u0627\u0629<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-a89b3969 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link has-vivid-red-background-color has-background wp-element-button\" href=\"https:\/\/dev.fkam.id\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Tiga-Golongan-Manusia-Setelah-Ramadhan.pdf\">Unduh PDF<\/a><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oleh: Departemen Dakwah, Pendidikan dan Advokasi FKAM Khutbah Pertama \u0625\u0650\u0646\u064e\u0651 \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0645\u0652\u062f \u0644\u0644\u0647\u0650 \u0646\u064e\u062d\u0652\u0645\u064e\u062f\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0646\u064e\u0633\u0652\u062a\u064e\u0639\u0650\u064a\u0646\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0646\u064e\u0633\u0652\u062a\u064e\u063a\u0652\u0641\u0650\u0631\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0646\u064e\u0639\u064f\u0648\u0630\u064f \u0628\u0650\u0627\u0644\u0644\u0647\u0650 \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0634\u064f\u0631\u064f\u0648\u0631\u0650 \u0623\u064e\u0646\u0652\u0641\u064f\u0633\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0648\u064e\u0645\u0650\u0646\u0652 \u0633\u064e\u064a\u0650\u0651\u0626\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0623\u064e\u0639\u0652\u0645\u064e\u0627\u0644\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0645\u064e\u0646\u0652 \u064a\u064e\u0647\u0652\u062f\u0650\u0647\u0650 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064f \u0641\u064e\u0644\u0627 \u0645\u064f\u0636\u0650\u0644\u064e\u0651 \u0644\u064e\u0647\u064f \u0648\u064e\u0645\u0652\u0646\u0652 \u064a\u064e\u0636\u0652\u0644\u064f\u0644\u064f \u0641\u064e\u0644\u064e\u0627 \u0647\u064e\u0627\u062f\u0650\u064a\u064e \u0644\u064e\u0647\u064f \u0648\u064e\u0623\u064e\u0634\u0652\u0647\u064e\u062f\u064f \u0623\u064e\u0646\u0652 \u0644\u0627 \u0625\u0650\u0644\u064e\u0647\u064e \u0625\u0650\u0644\u064e\u0651\u0627 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064f \u0648\u064e\u062d\u0652\u062f\u064f\u0647\u064f \u0644\u0627 \u0634\u064e\u0631\u0650\u064a\u0643\u064e \u0644\u064e\u0647\u064f \u0648\u064e\u0623\u064e\u0634\u0652\u0647\u064e\u062f\u064f \u0623\u064e\u0646\u064e\u0651 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064e\u0627\u064b \u0639\u064e\u0628\u0652\u062f\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0631\u064e\u0633\u064f\u0648\u0644\u064f\u0647\u064f \u0627\u064e\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064f\u0645\u064e\u0651 \u0635\u064e\u0644\u0650\u0651 \u0648\u064e\u0633\u064e\u0644\u0650\u0651\u0645\u0652 \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0646\u064e\u0628\u0650\u064a\u0650\u0651\u0646\u064e\u0627 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064d [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":7267,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-7264","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-khutbah-jumat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7264","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7264"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7264\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7267"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7264"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7264"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7264"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}