{"id":7238,"date":"2025-03-27T06:43:43","date_gmt":"2025-03-26T23:43:43","guid":{"rendered":"https:\/\/fkam.id\/?p=7238"},"modified":"2025-03-27T06:43:43","modified_gmt":"2025-03-26T23:43:43","slug":"renungan-akhir-ramadhan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dev.fkam.id\/?p=7238","title":{"rendered":"Renungan Akhir Ramadhan"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-center has-medium-font-size\"><strong>Oleh: Departemen Dakwah, Pendidikan dan Advokasi FKAM<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-medium-font-size\"><strong>Khutbah Pertama<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0625\u0650\u0646\u064e\u0651 \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0645\u0652\u062f \u0644\u0644\u0647\u0650 \u0646\u064e\u062d\u0652\u0645\u064e\u062f\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0646\u064e\u0633\u0652\u062a\u064e\u0639\u0650\u064a\u0646\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0646\u064e\u0633\u0652\u062a\u064e\u063a\u0652\u0641\u0650\u0631\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0646\u064e\u0639\u064f\u0648\u0630\u064f \u0628\u0650\u0627\u0644\u0644\u0647\u0650 \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0634\u064f\u0631\u064f\u0648\u0631\u0650 \u0623\u064e\u0646\u0652\u0641\u064f\u0633\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0648\u064e\u0645\u0650\u0646\u0652 \u0633\u064e\u064a\u0650\u0651\u0626\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0623\u064e\u0639\u0652\u0645\u064e\u0627\u0644\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0645\u064e\u0646\u0652 \u064a\u064e\u0647\u0652\u062f\u0650\u0647\u0650 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064f \u0641\u064e\u0644\u0627 \u0645\u064f\u0636\u0650\u0644\u064e\u0651 \u0644\u064e\u0647\u064f \u0648\u064e\u0645\u0652\u0646\u0652 \u064a\u064e\u0636\u0652\u0644\u064f\u0644\u064f \u0641\u064e\u0644\u064e\u0627 \u0647\u064e\u0627\u062f\u0650\u064a\u064e \u0644\u064e\u0647\u064f \u0648\u064e\u0623\u064e\u0634\u0652\u0647\u064e\u062f\u064f \u0623\u064e\u0646\u0652 \u0644\u0627 \u0625\u0650\u0644\u064e\u0647\u064e \u0625\u0650\u0644\u064e\u0651\u0627 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064f \u0648\u064e\u062d\u0652\u062f\u064f\u0647\u064f \u0644\u0627 \u0634\u064e\u0631\u0650\u064a\u0643\u064e \u0644\u064e\u0647\u064f \u0648\u064e\u0623\u064e\u0634\u0652\u0647\u064e\u062f\u064f \u0623\u064e\u0646\u064e\u0651 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064e\u0627\u064b \u0639\u064e\u0628\u0652\u062f\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0631\u064e\u0633\u064f\u0648\u0644\u064f\u0647\u064f \u0627\u064e\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064f\u0645\u064e\u0651 \u0635\u064e\u0644\u0650\u0651 \u0648\u064e\u0633\u064e\u0644\u0650\u0651\u0645\u0652 \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0646\u064e\u0628\u0650\u064a\u0650\u0651\u0646\u064e\u0627 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064d \u0648\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0622\u0644\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0635\u064e\u062d\u0652\u0628\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0645\u064e\u0646\u0652 \u062a\u064e\u0628\u0650\u0639\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0628\u0650\u0625\u0650\u062d\u0652\u0633\u064e\u0627\u0646\u064d \u0625\u0650\u0644\u064e\u0649 \u064a\u064e\u0648\u0652\u0645\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0642\u0650\u064a\u064e\u0627\u0645\u064e\u0629\u0650 \u0623\u064e\u0645\u064e\u0651\u0627 \u0628\u064e\u0639\u0652\u062f\u064f<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0639\u0650\u0628\u064e\u0627\u062f\u064e \u0627\u0644\u0644\u0647\u0650 \u0623\u064f\u0648\u0652\u0635\u0650\u064a\u0652\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0646\u064e\u0641\u0652\u0633\u0650\u064a\u0652 \u0628\u0650\u062a\u064e\u0642\u0652\u0648\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647\u0650 \u0639\u064e\u0632\u064e\u0651 \u0648\u064e\u062c\u064e\u0644\u064e\u0651 \u062d\u064e\u064a\u0652\u062b\u064f \u0642\u064e\u0627\u0644\u064e:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u064a\u064e\u0627 \u0623\u064e\u064a\u064f\u0651\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e \u0622\u0645\u064e\u0646\u064f\u0648\u0627 \u0627\u062a\u064e\u0651\u0642\u064f\u0648\u0627 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064e \u062d\u064e\u0642\u064e\u0651 \u062a\u064f\u0642\u064e\u0627\u062a\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0644\u0627\u064e \u062a\u064e\u0645\u064f\u0648\u0652\u062a\u064f\u0646\u064e\u0651 \u0625\u0650\u0644\u0627\u064e\u0651 \u0648\u064e\u0623\u064e\u0646\u0652\u062a\u064f\u0645\u0652 \u0645\u064f\u0651\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u064f\u0648\u0652\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u064a\u064e\u0627 \u0623\u064e\u064a\u064f\u0651\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u0650\u064a\u0646\u064e \u0622\u0645\u064e\u0646\u064f\u0648\u0627 \u0627\u062a\u064e\u0651\u0642\u064f\u0648\u0627 \u0627\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064e \u0648\u064e\u0642\u064f\u0648\u0644\u064f\u0648\u0627 \u0642\u064e\u0648\u0652\u0644\u064b\u0627 \u0633\u064e\u062f\u0650\u064a\u062f\u064b\u0627 \u064a\u064f\u0635\u0652\u0644\u0650\u062d\u0652 \u0644\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0623\u064e\u0639\u0652\u0645\u064e\u0627\u0644\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0648\u064e\u064a\u064e\u063a\u0652\u0641\u0650\u0631\u0652 \u0644\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0630\u064f\u0646\u064f\u0648\u0628\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0645\u064e\u0646\u0652 \u064a\u064f\u0637\u0650\u0639\u0650 \u0627\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064e \u0648\u064e\u0631\u064e\u0633\u064f\u0648\u0644\u064e\u0647\u064f \u0641\u064e\u0642\u064e\u062f\u0652 \u0641\u064e\u0627\u0632\u064e \u0641\u064e\u0648\u0652\u0632\u064b\u0627 \u0639\u064e\u0638\u0650\u064a\u0645\u064b\u0627<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0641\u064e\u0623\u0650\u0646\u0651 \u0623\u064e\u0635\u0652\u062f\u064e\u0642\u064e \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u062f\u0650\u064a\u0652\u062b\u0650 \u0643\u0650\u062a\u064e\u0627\u0628\u064f \u0627\u0644\u0644\u0647\u0650 \u0648\u064e\u062e\u064e\u064a\u0652\u0631\u064e \u0627\u0644\u0652\u0647\u064e\u062f\u0652\u0649\u0650 \u0647\u064e\u062f\u0652\u0649\u064f \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u0651\u062f\u064d \u0635\u064e\u0644\u0651\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647 \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0633\u064e\u0644\u0651\u0645\u064e \u0648\u064e\u0634\u064e\u0631\u0651 \u0627\u0652\u0644\u0623\u064f\u0645\u064f\u0648\u0652\u0631\u0650 \u0645\u064f\u062d\u0652\u062f\u064e\u062b\u064e\u0627\u062a\u064f\u0647\u064e\u0627 \u0648\u064e\u0643\u064f\u0644\u0651 \u0645\u064f\u062d\u0652\u062f\u064e\u062b\u064e\u0629\u064d \u0628\u0650\u062f\u0652\u0639\u064e\u0629\u064c \u0648\u064e\u0643\u064f\u0644\u0651 \u0628\u0650\u062f\u0652\u0639\u064e\u0629\u064d \u0636\u064e\u0644\u0627\u064e\u0644\u064e\u0629\u064b \u0648\u064e\u0643\u064f\u0644\u0651 \u0636\u064e\u0644\u0627\u064e\u0644\u064e\u0629\u0650 \u0641\u0650\u064a \u0627\u0644\u0646\u0651\u0627\u0631\u0650. \u0623\u064e\u0645\u064e\u0651\u0627 \u0628\u064e\u0639\u0652\u062f<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Ma\u2019asyiral Muslimin, Jamaah Sholat Jum\u2019ah Rahimakumullah.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><em>Alhamdulillahirabbil \u2018alamiin<\/em>, puji syukur kita panjatkan ke hadirat Allah Subhanahu wa Ta\u2019ala yang senantiasa memberikan nikmat-Nya kepada kita. Di antaranya, terbukti Allah memudahkan kita mendatangi panggilan-Nya pada siang hari yang mulia ini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Shalawat dan salam, semoga Allah Subhanahu wa Ta\u2019ala senantiasa curahkan kepada baginda Nabi besar, Nabi Muhammad Shallallahu \u2018Alaihi wa Sallam, kepada keluarganya, para shahabatnya, serta ummatnya yang konsisten dan komitmen dengan sunnahnya. Aamiin ya Rabbal \u2018alamiin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Marilah kita meningkatkan keimanan dan ketaqwaan kita kepada Allah Subhanahu wa Ta\u2019ala, dengan menjalankan perintah-perintah-Nya dan menjauhi larangan-larangan-Nya.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Ma\u2019asyiral Muslimin, Jamaah Sholat Jum\u2019ah Rahimakumullah.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Bulan suci Ramadhan yang penuh dengan keutamaan, keberkahan dan maghfirah telah berada di penghujungnya. Berbagai amal kebaikan sangat mudah untuk diamalkan oleh orang-orang yang beriman. Berbahagialah mereka yang mengisi lembar catatan Ramadhan dengan warna-warni kebaikan. Sebaliknya, sungguh menyedihkan dan merugi siapa saja yang membiarkan lembaran hari Ramadhannya berlalu sia-sia, tanpa diisi dengan catatan amalan yang mulia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Diriwayatkan dari Ali bin Abi Thalib Radhiyallahu \u2018anhu, bahwa ia pernah berseru di malam terakhir bulan Ramadhan, dan perkataan ini hampir sama secara makna dengan perkataan shahabat Abdullah bin Mas\u2019ud Radhiyallahu \u2018anhu ketika mengakhiri bulan Ramadhan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0645\u064e\u0646\u0652 \u0647\u064e\u0630\u064e\u0627 \u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u0642\u0652\u0628\u064f\u0648\u0644\u064f \u0641\u064e\u0646\u064f\u0647\u0652\u0646\u0650\u064a\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0645\u064e\u0646\u0652 \u0647\u064e\u0630\u064e\u0627 \u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u062d\u0652\u0631\u064f\u0648\u0645\u0650 \u0641\u064e\u0646\u064f\u0639\u0652\u0632\u0650\u064a\u0647\u0650<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0623\u064e\u064a\u064f\u0651\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u0642\u0652\u0628\u064f\u0648\u0644\u064f \u0647\u064e\u0646\u0650\u064a\u0626\u064b\u0627 \u0644\u064e\u0643\u064e \u0623\u064e\u064a\u064f\u0651\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u0652\u0645\u064e\u0631\u0652\u062f\u064f\u0648\u062f\u064f \u062c\u064e\u0628\u064e\u0631\u064e \u0627\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064f \u0645\u064f\u0635\u0650\u064a\u0628\u064e\u062a\u064e\u0643\u064e<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">&nbsp;\u201cAndai saja aku tahu siapa orang yang diterima, maka kami akan mengucapkan selamat kepadanya. Dan siapa orang yang dihalangi, maka kami akan menghiburnya.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">&nbsp;\u201cWahai orang yang diterima, selamat untukmu. Wahai orang yang ditolak, semoga Allah mengganti musibahmu.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Ma\u2019asyiral Muslimin, Jamaah Sholat Jum\u2019ah Rahimakumullah.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Ramadhan akan terus ada sepanjang tahunnya sampai hari Kiamat. Akan tetapi, tidak ada yang bisa menjamin tahun depan kita kembali bertemu dengan bulan Ramadhan. Di dalam Al-Qur\u2019an, Allah Subhanahu wa Ta\u2019ala mengingatkan bahwa tujuan disyariatkan puasa Ramadhan adalah agar kita menjadi pribadi yang bertaqwa:<strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u064a\u0670\u0653\u0627\u064e\u064a\u064f\u0651\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e \u0627\u0670\u0645\u064e\u0646\u064f\u0648\u0652\u0627 \u0643\u064f\u062a\u0650\u0628\u064e \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0643\u064f\u0645\u064f \u0627\u0644\u0635\u0650\u0651\u064a\u064e\u0627\u0645\u064f \u0643\u064e\u0645\u064e\u0627 \u0643\u064f\u062a\u0650\u0628\u064e \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0642\u064e\u0628\u0652\u0644\u0650\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0644\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0651\u0643\u064f\u0645\u0652 \u062a\u064e\u062a\u064e\u0651\u0642\u064f\u0648\u0652\u0646\u064e\u06d9<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u201cWahai orang-orang yang beriman, diwajibkan atas kamu berpuasa sebagaimana diwajibkan atas orang-orang sebelum kamu agar kamu bertaqwa. (QS. Al-Baqarah: 183).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Maka, ketaqwaan inilah yang menentukan, apakah hari-hari kita di luar bulan Ramadhan nanti, akan sama seperti hari-hari kita di bulan Ramadhan? Ketaqwaan inilah yang menentukan, apakah malam-malam kita di luar bulan Ramadhan nanti, akan sama seperti malam-malam kita di bulan Ramadhan? Ketaqwaan inilah yang akan memudahkan kita beramal sholeh di sepanjang tahun, dan kemudahan untuk melakukan amal sholeh adalah tanda diterimanya sebuah amal sholeh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">&nbsp;<strong>Ma\u2019asyiral Muslimin, Jamaah Sholat Jum\u2019ah Rahimakumullah.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Orang-orang sholeh terdahulu senantiasa berkonsentrasi dalam menyempurnakan dan menekuni amalan yang mereka kerjakan, kemudian setelah itu mereka memfokuskan perhatian agar amalan mereka diterima. Mereka adalah kaum yang senantiasa merasa khawatir dan takut, bahwa amalan yang telah mereka kerjakan justru akan ditolak oleh Allah Subhanahu wa Ta\u2019ala karena adanya kekurangan. Demikianlah sifat seorang mukmin yang mukhlis dalam beribadah kepada Rabb-nya. Allah Ta\u2019ala telah menyebutkan karakteristik ini dalam firman-Nya:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u0648\u064e\u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e \u064a\u064f\u0624\u0652\u062a\u064f\u0648\u0652\u0646\u064e \u0645\u064e\u0622 \u0627\u0670\u062a\u064e\u0648\u0652\u0627 \u0648\u064e\u0651\u0642\u064f\u0644\u064f\u0648\u0652\u0628\u064f\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0648\u064e\u062c\u0650\u0644\u064e\u0629\u064c \u0627\u064e\u0646\u064e\u0651\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0627\u0650\u0644\u0670\u0649 \u0631\u064e\u0628\u0650\u0651\u0647\u0650\u0645\u0652 \u0631\u0670\u062c\u0650\u0639\u064f\u0648\u0652\u0646\u064e \u06d9<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u201cDan orang-orang yang memberikan apa yang telah mereka berikan, dengan hati yang takut, (karena mereka tahu bahwa) sesungguhnya mereka akan kembali kepada Rabb mereka.\u201d (QS. Al -Mukminun: 60).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Ummul Mukminin, Aisyah Radhiyallahu \u2018anha ketika mendengar ayat ini, beliau merasa heran dikarenakan tabiat asli manusia ketika telah mengerjakan suatu amal sholeh, jiwanya akan merasa senang. Namun, dalam ayat ini, Allah Ta\u2019ala memberitakan suatu kaum yang melakukan amalan sholeh, akan tetapi hati mereka justru merasa takut. Maka, beliau pun bertanya kepada kekasihnya, Rasulullah Shallallahu \u2018Alaihi wa Sallam:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0623\u064e\u0647\u064f\u0645\u064f \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u0650\u064a\u0646\u064e \u064a\u064e\u0634\u0652\u0631\u064e\u0628\u064f\u0648\u0646\u064e \u0627\u0644\u0652\u062e\u064e\u0645\u0652\u0631\u064e \u0648\u064e\u064a\u064e\u0633\u0652\u0631\u0650\u0642\u064f\u0648\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">&nbsp;\u201cApakah mereka orang-orang yang meminum khamr dan mencuri?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Maka Rasulullah Shallallahu \u2018Alahi wa Sallam pun menjawab:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0644\u064e\u0627 \u064a\u064e\u0627 \u0628\u0650\u0646\u0652\u062a\u064e \u0627\u0644\u0635\u0650\u0651\u062f\u0650\u0651\u064a\u0642\u0650 \u0648\u064e\u0644\u064e\u0643\u0650\u0646\u064e\u0651\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u0650\u064a\u0646\u064e \u064a\u064e\u0635\u064f\u0648\u0645\u064f\u0648\u0646\u064e \u0648\u064e\u064a\u064f\u0635\u064e\u0644\u064f\u0651\u0648\u0646\u064e \u0648\u064e\u064a\u064e\u062a\u064e\u0635\u064e\u062f\u064e\u0651\u0642\u064f\u0648\u0646\u064e \u0648\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u064a\u064e\u062e\u064e\u0627\u0641\u064f\u0648\u0646\u064e \u0623\u064e\u0646\u0652 \u0644\u064e\u0627 \u064a\u064f\u0642\u0652\u0628\u064e\u0644\u064e \u0645\u0650\u0646\u0652\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0623\u064f\u0648\u0644\u064e\u0626\u0650\u0643\u064e \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u0650\u064a\u0646\u064e \u064a\u064f\u0633\u064e\u0627\u0631\u0650\u0639\u064f\u0648\u0646\u064e \u0641\u0650\u064a \u0627\u0644\u0652\u062e\u064e\u064a\u0652\u0631\u064e\u0627\u062a\u0650<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u201cTidak wahai Aisyah. Mereka adalah orang-orang yang berpuasa, menegakkan shalat dan bersedekah. Akan tetapi, mereka merasa takut amalan yang telah mereka kerjakan tidak diterima di sisi Allah. Mereka itulah golongan yang senantiasa berlomba-lomba dalam mengerjakan kebajikan.\u201d (HR. Tirmidzi nomor 3175. Imam Al Albani menshahihkan hadits ini dalam <em>Shahihut Tirmidzi<\/em> nomor 2537).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Dari Fudholah bin \u2018Ubaid, beliau mengatakan, \u201cSeandainya aku mengetahui bahwa Allah menerima dariku satu amalan kebaikan sebesar biji saja, maka itu lebih aku sukai daripada dunia dan seisinya, karena Allah Ta\u2019ala berfirman:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">&nbsp;\u0627\u0650\u0646\u064e\u0651\u0645\u064e\u0627 \u064a\u064e\u062a\u064e\u0642\u064e\u0628\u064e\u0651\u0644\u064f \u0627\u0644\u0644\u0651\u0670\u0647\u064f \u0645\u0650\u0646\u064e \u0627\u0644\u0652\u0645\u064f\u062a\u064e\u0651\u0642\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u2018Sesungguhnya Allah hanya menerima (amalan) dari orang-orang yang bertaqwa.\u2019 (QS. Al-Ma-idah: 27)\u2019.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Oleh karena itu, tidakkah kita meneladani generasi shahabat (Salafush Sholeh), yangmana hati mereka merasa sedih seiring berlalunya Ramadhan. Mereka merasa sedih karena khawatir bahwa amalan yang telah mereka kerjakan di bulan Ramadhan tidak diterima oleh Allah Subhanahu wa Ta\u2019ala. Sebagian ulama Salaf mengatakan:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0643\u064e\u0627\u0646\u064f\u0648\u0627 \u064a\u064e\u062f\u0652\u0639\u064f\u0648\u0652\u0646\u064e \u0627\u0644\u0644\u0647\u064e \u0633\u0650\u062a\u064e\u0651\u0629\u064e \u0623\u064e\u0634\u0652\u0647\u064f\u0631\u064d \u0623\u064e\u0646\u0652 \u064a\u064e\u0628\u0652\u0644\u064f\u063a\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0634\u064e\u0647\u0652\u0631\u064e \u0631\u064e\u0645\u064e\u0636\u064e\u0627\u0646\u064e \u062b\u064f\u0645\u064e\u0651 \u064a\u064e\u062f\u0652\u0639\u064f\u0648\u0652\u0646\u064e \u0627\u0644\u0644\u0647\u064e \u0633\u0650\u062a\u064e\u0651\u0629\u064e \u0623\u064e\u0634\u0652\u0647\u064f\u0631\u064d \u0623\u064e\u0646\u0652 \u064a\u064e\u062a\u064e\u0642\u064e\u0628\u064e\u0651\u0644\u064e\u0647\u064f \u0645\u0650\u0646\u0652\u0647\u064f\u0645\u0652<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">\u201cMereka (para shahabat) berdoa kepada Allah selama 6 bulan agar mereka dapat menjumpai bulan Ramadhan. Kemudian mereka pun berdoa selama 6 bulan agar amalan yang telah mereka kerjakan diterima oleh-Nya.\u201d (<em>Lathaaiful Ma\u2019arif<\/em> hal. 232).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Ma\u2019asyiral Muslimin, Jamaah Sholat Jum\u2019ah Rahimakumullah.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-medium-font-size\">Maka, di penghujung Ramadhan ini, mari kita memperbanyak doa, agar semua amalan kita selama bulan Ramadhan diterima oleh Allah Subhanahu wa Ta\u2019ala. Sebagaimana para Salaf, enam bulan setelah Ramadhan, mereka berdoa berharap-harap cemas agar amalan-amalan mereka di terima oleh Allah Subhanahu wa Ta\u2019ala. Semoga madrasah Ramadhan membentuk kita menjadi hamba-hamba yang bertaqwa. Aamiin ya Rabbal \u2018alamiin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u00a0 \u0623\u064e\u0642\u064f\u0648\u0652\u0644\u064f \u0642\u064e\u0648\u0652\u0644\u0650\u064a\u0652 \u0647\u0630\u0627 \u0648\u064e\u0623\u064e\u0633\u0652\u062a\u064e\u063a\u0652\u0641\u0650\u0631\u064f \u0627\u0644\u0644\u0647\u064e \u0644\u0650\u064a\u0652 \u0648\u064e\u0644\u064e\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0644\u0650\u0633\u064e\u0627\u0626\u0650\u0631\u0650 \u0627\u0644\u0652\u0645\u064f\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0643\u064f\u0644\u0650\u0651 \u0630\u064e\u0646\u0652\u0628\u064d\u060c \u0641\u064e\u0627\u0633\u0652\u062a\u064e\u063a\u0652\u0641\u0650\u0631\u064f\u0648\u0652\u0647\u064f \u0625\u0650\u0646\u064e\u0651\u0647\u064f \u0647\u064f\u0648\u064e \u0627\u0644\u0652\u063a\u064e\u0641\u064f\u0648\u0652\u0631\u064f \u0627\u0644\u0631\u064e\u0651\u062d\u0650\u064a\u0652\u0645\u064f<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-medium-font-size\"><strong>Khutbah Kedua<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0645\u0652\u062f\u064f \u0644\u0644\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0635\u064e\u0651\u0644\u0627\u064e\u0629\u064f \u0648\u064e\u0627\u0644\u0633\u064e\u0651\u0644\u0627\u064e\u0645\u064f \u0639\u064e\u0644\u0649\u064e \u0631\u064e\u0633\u064f\u0648\u0652\u0644\u0650 \u0644\u0644\u0647 \u0648\u064e\u0639\u064e\u0644\u0649\u064e \u0622\u0644\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0635\u064e\u062d\u0652\u0628\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0645\u064e\u0646\u0652 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0627\u064e\u0647\u064f<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0639\u0650\u0628\u064e\u0627\u062f\u064e \u0627\u0644\u0644\u0647\u0650\u060c \u0623\u064f\u0648\u0652\u0635\u0650\u064a\u0652\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0646\u064e\u0641\u0652\u0633\u0650\u064a\u0652 \u0628\u0650\u062a\u064e\u0642\u0652\u0648\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647\u0650 \u0639\u064e\u0632\u064e\u0651 \u0648\u064e\u062c\u064e\u0644\u064e\u0651 \u062d\u064e\u064a\u0652\u062b\u064f \u0642\u064e\u0627\u0644\u064e \u062a\u064e\u0628\u064e\u0627\u0631\u064e\u0643\u064e \u0648\u064e\u062a\u064e\u0639\u064e\u0627\u0644\u064e\u0649\u060c \u0623\u064e\u0639\u064f\u0648\u0652\u0630\u064f \u0628\u0650\u0627\u0644\u0644\u0647\u0650 \u0645\u0650\u0646\u064e \u0627\u0644\u0634\u064e\u0651\u064a\u0652\u0637\u064e\u0627\u0646\u0650 \u0627\u0644\u0631\u064e\u0651\u062c\u0650\u064a\u0652\u0645\u0650:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u064a\u064e\u0627 \u0623\u064e\u064a\u064f\u0651\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e \u0622\u0645\u064e\u0646\u064f\u0648\u0627 \u0627\u062a\u064e\u0651\u0642\u064f\u0648\u0627 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064e \u062d\u064e\u0642\u064e\u0651 \u062a\u064f\u0642\u064e\u0627\u062a\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0644\u0627\u064e \u062a\u064e\u0645\u064f\u0648\u0652\u062a\u064f\u0646\u064e\u0651 \u0625\u0650\u0644\u0627\u064e\u0651 \u0648\u064e\u0623\u064e\u0646\u0652\u062a\u064f\u0645\u0652 \u0645\u064f\u0651\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u064f\u0648\u0652\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0625\u0650\u0646\u064e\u0651 \u0627\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064e \u0648\u064e\u0645\u064e\u0644\u064e\u0627\u0626\u0650\u0643\u064e\u062a\u064e\u0647\u064f \u064a\u064f\u0635\u064e\u0644\u064f\u0651\u0648\u0646\u064e \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0646\u064e\u0651\u0628\u0650\u064a\u0650\u0651\u060c \u064a\u064e\u0627 \u0623\u064e\u064a\u064f\u0651\u0647\u064e\u0627 \u0627\u0644\u064e\u0651\u0630\u0650\u064a\u0646\u064e \u0622\u0645\u064e\u0646\u064f\u0648\u0627 \u0635\u064e\u0644\u064f\u0651\u0648\u0627 \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0633\u064e\u0644\u0650\u0651\u0645\u064f\u0648\u0627 \u062a\u064e\u0633\u0652\u0644\u0650\u064a\u0645\u064b\u0627<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0627\u064e\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064f\u0645\u064e\u0651 \u0635\u064e\u0644\u0650\u0651 \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064d \u0648\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0622\u0644\u0650 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064d \u0643\u064e\u0645\u064e\u0627 \u0635\u064e\u0644\u064e\u0651\u064a\u0652\u062a\u064e \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0625\u0650\u0628\u0652\u0631\u064e\u0627\u0647\u0650\u064a\u0652\u0645\u064e \u0648\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0622\u0644\u0650 \u0625\u0650\u0628\u0652\u0631\u064e\u0627\u0647\u0650\u064a\u0652\u0645\u064e\u060c \u0625\u0650\u0646\u064e\u0651\u0643\u064e \u062d\u064e\u0645\u0650\u064a\u0652\u062f\u064c \u0645\u064e\u062c\u0650\u064a\u0652\u062f\u064c. \u0648\u064e\u0628\u064e\u0627\u0631\u0650\u0643\u0652 \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064d \u0648\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0622\u0644\u0650 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064d \u0643\u064e\u0645\u064e\u0627 \u0628\u064e\u0627\u0631\u064e\u0643\u0652\u062a\u064e \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0625\u0650\u0628\u0652\u0631\u064e\u0627\u0647\u0650\u064a\u0652\u0645\u064e \u0648\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0622\u0644\u0650 \u0625\u0650\u0628\u0652\u0631\u064e\u0627\u0647\u0650\u064a\u0652\u0645\u064e\u060c \u0625\u0650\u0646\u064e\u0651\u0643\u064e \u062d\u064e\u0645\u0650\u064a\u0652\u062f\u064c \u0645\u064e\u062c\u0650\u064a\u0652\u062f\u064c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0627\u0644\u0644\u0647\u064f\u0645\u064e\u0651 \u0627\u063a\u0652\u0641\u0650\u0631\u0652 \u0644\u0650\u0644\u0652\u0645\u064f\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e \u0648\u064e\u0627\u0644\u0645\u0633\u0652\u0644\u0650\u0645\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0645\u0624\u0652\u0645\u0650\u0646\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e \u0648\u064e\u0627\u0644\u0645\u0624\u0652\u0645\u0650\u0646\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0627\u0644\u0623\u064e\u062d\u0652\u064a\u064e\u0627\u0621\u0650 \u0645\u0650\u0646\u0652\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0623\u064e\u0645\u0652\u0648\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0625\u0650\u0646\u064e\u0651\u0643\u064e \u0633\u064e\u0645\u0650\u064a\u0652\u0639\u064c \u0642\u064e\u0631\u0650\u064a\u0652\u0628\u064c \u0645\u064f\u062c\u0650\u064a\u0652\u0628\u064f \u0627\u0644\u062f\u064e\u0651\u0639\u0652\u0648\u064e\u0629\u0650<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0627\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064f\u0645\u064e\u0651 \u0623\u064e\u0644\u0650\u0651\u0641\u0652 \u0628\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e \u0642\u064f\u0644\u064f\u0648\u0628\u0650\u0646\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u0623\u064e\u0635\u0652\u0644\u0650\u062d\u0652 \u0630\u064e\u0627\u062a\u064e \u0628\u064e\u064a\u0652\u0646\u0650\u0646\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u0627\u0647\u0652\u062f\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0633\u064f\u0628\u064f\u0644\u064e \u0627\u0644\u0633\u064e\u0651\u0644\u064e\u0627\u0645\u0650\u060c \u0648\u064e\u0646\u064e\u062c\u0650\u0651\u0646\u064e\u0627 \u0645\u0650\u0646\u064e \u0627\u0644\u0638\u064f\u0651\u0644\u064f\u0645\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0625\u0650\u0644\u064e\u0649 \u0627\u0644\u0646\u064f\u0651\u0648\u0631\u0650\u060c \u0648\u064e\u062c\u064e\u0646\u0650\u0651\u0628\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0627\u0644\u0652\u0641\u064e\u0648\u064e\u0627\u062d\u0650\u0634\u064e \u0645\u064e\u0627 \u0638\u064e\u0647\u064e\u0631\u064e \u0645\u0650\u0646\u0652\u0647\u064e\u0627 \u0648\u064e\u0645\u064e\u0627 \u0628\u064e\u0637\u064e\u0646\u064e\u060c \u0648\u064e\u0628\u064e\u0627\u0631\u0650\u0643\u0652 \u0644\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0641\u0650\u064a \u0623\u064e\u0633\u0652\u0645\u064e\u0627\u0639\u0650\u0646\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u0623\u064e\u0628\u0652\u0635\u064e\u0627\u0631\u0650\u0646\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u0642\u064f\u0644\u064f\u0648\u0628\u0650\u0646\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u0623\u064e\u0632\u0652\u0648\u064e\u0627\u062c\u0650\u0646\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u0630\u064f\u0631\u0650\u0651\u064a\u064e\u0651\u0627\u062a\u0650\u0646\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u062a\u064f\u0628\u0652 \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0625\u0650\u0646\u064e\u0651\u0643\u064e \u0623\u064e\u0646\u0652\u062a\u064e \u0627\u0644\u062a\u064e\u0651\u0648\u064e\u0651\u0627\u0628\u064f \u0627\u0644\u0631\u064e\u0651\u062d\u0650\u064a\u0645\u064f\u060c \u0648\u064e\u0627\u062c\u0652\u0639\u064e\u0644\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0634\u064e\u0627\u0643\u0650\u0631\u0650\u064a\u0646\u064e \u0644\u0650\u0646\u0650\u0639\u064e\u0645\u0650\u0643\u064e \u0645\u064f\u062b\u0652\u0646\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e \u0628\u0650\u0647\u064e\u0627 \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0643\u064e\u060c \u0642\u064e\u0627\u0628\u0650\u0644\u0650\u064a\u0646\u064e \u0644\u064e\u0647\u064e\u0627\u060c \u0648\u064e\u0623\u064e\u062a\u0650\u0645\u0650\u0645\u0652\u0647\u064e\u0627 \u0639\u064e\u0644\u064e\u064a\u0652\u0646\u064e\u0627<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0631\u064e\u0628\u064e\u0651\u0646\u064e\u0627 \u0647\u064e\u0628\u0652 \u0644\u064e\u0646\u064e\u0627 \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0623\u064e\u0632\u0652\u0648\u064e\u0627\u062c\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0648\u064e\u0630\u064f\u0631\u0650\u0651\u064a\u064e\u0651\u0627\u062a\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0642\u064f\u0631\u064e\u0651\u0629\u064e \u0623\u064e\u0639\u0652\u064a\u064f\u0646\u064d \u0648\u064e\u0627\u062c\u0652\u0639\u064e\u0644\u0652\u0646\u064e\u0627 \u0644\u0650\u0644\u0652\u0645\u064f\u062a\u064e\u0651\u0642\u0650\u064a\u0646\u064e \u0625\u0650\u0645\u064e\u0627\u0645\u064b\u0627<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0627\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064f\u0645\u064e\u0651 \u0625\u0646\u064e\u0651\u0627 \u0646\u064e\u0633\u0652\u0623\u064e\u0644\u064f\u0643\u064e \u0627\u0644\u0647\u064f\u062f\u064e\u0649\u060c \u0648\u0627\u0644\u062a\u064f\u0651\u0642\u064e\u0649\u060c \u0648\u0627\u0644\u0639\u064e\u0641\u064e\u0627\u0641\u064e\u060c \u0648\u0627\u0644\u063a\u0650\u0646\u064e\u0649<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0631\u064e\u0628\u064e\u0651\u0646\u064e\u0627 \u0622\u062a\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0641\u0650\u064a \u0627\u0644\u062f\u064f\u0651\u0646\u0652\u064a\u064e\u0627 \u062d\u064e\u0633\u064e\u0646\u064e\u0629\u064b \u0648\u064e\u0641\u0650\u064a \u0627\u0644\u0652\u0622\u062e\u0650\u0631\u064e\u0629\u0650 \u062d\u064e\u0633\u064e\u0646\u064e\u0629\u064b \u0648\u064e\u0642\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0639\u064e\u0630\u064e\u0627\u0628\u064e \u0627\u0644\u0646\u064e\u0651\u0627\u0631\u0650<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0648\u064e\u0635\u064e\u0644\u064e\u0651\u0649 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064f \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0646\u064e\u0628\u0650\u064a\u0650\u0651\u0646\u064e\u0627 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064d \u0648\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0622\u0644\u0650\u0647\u0650 \u0648\u064e\u0635\u064e\u062d\u0652\u0628\u0650\u0647\u0650 \u0648 \u064e\u0645\u064e\u0646\u0652 \u062a\u064e\u0628\u0650\u0639\u064e\u0647\u064f\u0645\u0652 \u0628\u0650\u0625\u0650\u062d\u0652\u0633\u064e\u0627\u0646\u064d \u0625\u0650\u0644\u064e\u0649 \u064a\u064e\u0648\u0652\u0645\u0650 \u0627\u0644\u062f\u0651\u064a\u0652\u0646<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0648\u064e\u0622\u062e\u0650\u0631\u064f \u062f\u064e\u0639\u0652\u0648\u064e\u0627\u0646\u064e\u0627 \u0623\u064e\u0646\u0650 \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0645\u0652\u062f\u064f \u0644\u0644\u0647 \u0631\u064e\u0628\u0650\u0651 \u0627\u0644\u0652\u0639\u064e\u0627\u0644\u064e\u0645\u0650\u064a\u0652\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0639\u0650\u0628\u064e\u0627\u062f\u064e \u0627\u0644\u0644\u0647\u0650\u060c \u0625\u0650\u0646\u064e\u0651 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064e \u064a\u064e\u0623\u0652\u0645\u064f\u0631\u064f \u0628\u0650\u0627\u0644\u0639\u064e\u062f\u0652\u0644\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0625\u0650\u062d\u0652\u0633\u064e\u0627\u0646\u0650 \u0648\u064e\u0625\u0650\u064a\u062a\u064e\u0627\u0621\u0650 \u0630\u0650\u064a \u0627\u0644\u0642\u064f\u0631\u0652\u0628\u064e\u0649 \u0648\u064e\u064a\u064e\u0646\u0652\u0647\u064e\u0649 \u0639\u064e\u0646\u0650 \u0627\u0644\u0641\u064e\u062d\u0652\u0634\u064e\u0627\u0621\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0645\u064f\u0646\u0652\u0643\u064e\u0631\u0650 \u0648\u064e\u0627\u0644\u0628\u064e\u063a\u0652\u064a\u0650 \u064a\u064e\u0639\u0650\u0638\u064f\u0643\u064f\u0645\u0652 \u0644\u064e\u0639\u064e\u0644\u064e\u0651\u0643\u064f\u0645\u0652 \u062a\u064e\u0630\u064e\u0643\u064e\u0651\u0631\u064f\u0648\u0646\u064e<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right has-medium-font-size\">\u0648\u064e\u0627\u0630\u0652\u0643\u064f\u0631\u064f\u0648\u0652\u0627 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064e \u0627\u0644\u0652\u0639\u064e\u0638\u0650\u064a\u0652\u0645\u064e \u0627\u0644\u0652\u062c\u064e\u0644\u0650\u064a\u0652\u0644\u064e \u064a\u064e\u0630\u0652\u0643\u064f\u0631\u0652\u0643\u064f\u0645\u0652\u060c \u0648\u064e\u0623\u064e\u0642\u0650\u0645\u0650 \u0627\u0644\u0635\u064e\u0651\u0644\u064e\u0627\u0629<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-buttons is-content-justification-center is-layout-flex wp-container-core-buttons-is-layout-a89b3969 wp-block-buttons-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-button\"><a class=\"wp-block-button__link has-vivid-red-background-color has-background wp-element-button\" href=\"https:\/\/dev.fkam.id\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Renungan-Akhir-Ramadhan.pdf\">Unduh PDF<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oleh: Departemen Dakwah, Pendidikan dan Advokasi FKAM Khutbah Pertama \u0625\u0650\u0646\u064e\u0651 \u0627\u0644\u0652\u062d\u064e\u0645\u0652\u062f \u0644\u0644\u0647\u0650 \u0646\u064e\u062d\u0652\u0645\u064e\u062f\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0646\u064e\u0633\u0652\u062a\u064e\u0639\u0650\u064a\u0646\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0646\u064e\u0633\u0652\u062a\u064e\u063a\u0652\u0641\u0650\u0631\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0646\u064e\u0639\u064f\u0648\u0630\u064f \u0628\u0650\u0627\u0644\u0644\u0647\u0650 \u0645\u0650\u0646\u0652 \u0634\u064f\u0631\u064f\u0648\u0631\u0650 \u0623\u064e\u0646\u0652\u0641\u064f\u0633\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0648\u064e\u0645\u0650\u0646\u0652 \u0633\u064e\u064a\u0650\u0651\u0626\u064e\u0627\u062a\u0650 \u0623\u064e\u0639\u0652\u0645\u064e\u0627\u0644\u0650\u0646\u064e\u0627 \u0645\u064e\u0646\u0652 \u064a\u064e\u0647\u0652\u062f\u0650\u0647\u0650 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064f \u0641\u064e\u0644\u0627 \u0645\u064f\u0636\u0650\u0644\u064e\u0651 \u0644\u064e\u0647\u064f \u0648\u064e\u0645\u0652\u0646\u0652 \u064a\u064e\u0636\u0652\u0644\u064f\u0644\u064f \u0641\u064e\u0644\u064e\u0627 \u0647\u064e\u0627\u062f\u0650\u064a\u064e \u0644\u064e\u0647\u064f \u0648\u064e\u0623\u064e\u0634\u0652\u0647\u064e\u062f\u064f \u0623\u064e\u0646\u0652 \u0644\u0627 \u0625\u0650\u0644\u064e\u0647\u064e \u0625\u0650\u0644\u064e\u0651\u0627 \u0627\u0644\u0644\u0647\u064f \u0648\u064e\u062d\u0652\u062f\u064f\u0647\u064f \u0644\u0627 \u0634\u064e\u0631\u0650\u064a\u0643\u064e \u0644\u064e\u0647\u064f \u0648\u064e\u0623\u064e\u0634\u0652\u0647\u064e\u062f\u064f \u0623\u064e\u0646\u064e\u0651 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064e\u0627\u064b \u0639\u064e\u0628\u0652\u062f\u064f\u0647\u064f \u0648\u064e\u0631\u064e\u0633\u064f\u0648\u0644\u064f\u0647\u064f \u0627\u064e\u0644\u0644\u064e\u0651\u0647\u064f\u0645\u064e\u0651 \u0635\u064e\u0644\u0650\u0651 \u0648\u064e\u0633\u064e\u0644\u0650\u0651\u0645\u0652 \u0639\u064e\u0644\u064e\u0649 \u0646\u064e\u0628\u0650\u064a\u0650\u0651\u0646\u064e\u0627 \u0645\u064f\u062d\u064e\u0645\u064e\u0651\u062f\u064d [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":7240,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-7238","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-khutbah-jumat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7238","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7238"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7238\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7240"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dev.fkam.id\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}